Wanneer is een warmtepomp rendabel? de factoren op een rij

Een warmtepomp is rendabel wanneer de besparing op uw energiekosten de meerkosten van aanschaf en installatie binnen de levensduur van het toestel terugverdient. Of dat lukt, hangt af van vijf factoren: de isolatie van de woning, het afgiftesysteem, de verhouding tussen gas- en stroomprijs, de aanschafkosten en de subsidie. Dit overzicht laat zien waar de uitkomst van uw rekensom van afhangt en hoe u die zelf opbouwt.

Wat bepaalt of een warmtepomp rendabel is

De terugverdientijd is een verschil tussen twee jaarlijkse kostenposten. Aan de ene kant staan de huidige stookkosten met een cv-ketel, aan de andere kant de stroomkosten van de warmtepomp plus het onderhoud. Hoe groter dat verschil, en hoe lager de netto investering na subsidie, hoe korter de terugverdientijd.

De sleutel is het rendement, in vaktaal de SCOP (seizoensgebonden prestatiefactor). Die geeft aan hoeveel warmte de pomp over een heel stookseizoen levert per eenheid stroom. Bij een SCOP van 4 levert één kWh stroom gemiddeld vier kWh warmte. Dat is de reden dat een warmtepomp zuiniger is dan elke gasketel, maar alleen als de omstandigheden gunstig zijn. Een lage SCOP, bijvoorbeeld door een slecht geïsoleerde woning, maakt de pomp merkbaar duurder in gebruik.

Wie wil weten hoe een warmtepomp zich verhoudt tot andere vormen van duurzaam verwarmen, vindt dat in ons overzicht milieuvriendelijk verwarmen vergelijken.

Isolatie en afgiftesysteem als randvoorwaarde

Hoe hoger de temperatuur die de pomp moet leveren, hoe meer stroom hij verbruikt en hoe lager de SCOP. Daarom is het eerste wat u beoordeelt: kan mijn huis met een lage temperatuur warm worden?

Dat hangt af van twee dingen. Ten eerste de isolatie: met goed geïsoleerde vloeren, muren, dak en glas is de warmtevraag laag en volstaat lage temperatuur. Een afweging is dat isoleren of radiatoren vervangen extra kosten oplevert, maar het rendement van de pomp verbetert. Een woning met energielabel C of lager kan eerst baat hebben bij isolatiemaatregelen, zoals beschreven bij energielabel C naar A.

Ook het inregelen telt mee. Een niet goed ingeregeld systeem verspilt stroom en laat het comfort tegenvallen; lees daarom hoe waterzijdig inregelen van de warmtepomp werkt.

Energieprijzen en het verschil tussen gas en stroom

De besparing ontstaat doordat u gas vervangt door stroom. Een warmtepomp met een SCOP van 4 gebruikt voor dezelfde hoeveelheid warmte een kwart van de energie in de vorm van stroom. Of dat geld oplevert, hangt af van de prijs per kWh stroom ten opzichte van de prijs per m³ gas. Is stroom relatief duur ten opzichte van gas, dan slinkt het voordeel; is het verschil klein, dan blijft de besparing groot.

Vul voor een eigen rekenvoorbeeld de volgende stappen in met uw actuele tarieven en uw eigen jaarverbruik, want vaste getallen verouderen snel:

1. Bereken de jaarlijkse gaskosten: m³ gas × gasprijs per m³.
2. Reken uw warmtevraag om: m³ gas × ongeveer 9,8 kWh = warmtevraag in kWh (een gangbare richtwaarde voor de calorische waarde van aardgas).
3. Deel die warmtevraag door de SCOP van de pomp om het stroomverbruik te krijgen.
4. Vermenigvuldig het stroomverbruik met uw stroomprijs per kWh.
5. Het verschil tussen stap 1 en stap 4, minus onderhoud, is uw jaarlijkse besparing.

Zonnepanelen verschuiven de uitkomst in uw voordeel, omdat een deel van de stroom dan van eigen dak komt. Sturing via een slimme thermostaat voor de warmtepomp helpt daarnaast om het verbruik te spreiden.

Aanschaf, installatie en subsidie meewegen

De netto investering is de aanschafprijs plus installatie en eventuele aanpassingen (radiatoren, isolatie, elektrische aansluiting), min de subsidie. Het type pomp verandert de rekensom sterk. Een hybride warmtepomp blijft naast de bestaande cv-ketel werken en is goedkoper in aanschaf, maar bespaart minder dan een volledig elektrisch systeem. Een volledig elektrische lucht-water- of bodemwarmtepomp kost meer, maar vervangt het gas geheel.

Subsidie verlaagt de terugverdientijd rechtstreeks, maar voorwaarden en bedragen wijzigen. Controleer ze op het moment dat u rekent via een actuele bron; in onze gids staat hoe u warmtepompsubsidie aanvraagt. Vergeet ook de jaarlijkse kosten niet: onderhoud en vervanging op termijn horen in de rekensom. Een totaaloverzicht van kosten vindt u bij de kosten van een duurzame woning.

Wanneer de rekensom positief uitvalt

De rekensom valt over het algemeen positief uit als deze vier dingen samenkomen: een goed geïsoleerde woning, een afgiftesysteem dat op lage temperatuur werkt, een gunstige verhouding tussen gas- en stroomprijs en een netto investering die na subsidie beperkt blijft. Ontbreekt één punt, dan is het zinvol eerst dat punt aan te pakken, of een tussenstap te kiezen zoals een hybride systeem.

Twijfelt u tussen een warmtepomp en een nieuwe cv-ketel, dan helpt de vergelijking in warmtepomp of HR-ketel. Wilt u uw eigen situatie laten doorrekenen en de alternatieven in de praktijk zien, dan kunt u op afspraak terecht in de showroom via de contactpagina voor advies.

Veelgestelde vragen

Hoe snel verdient een warmtepomp zich terug?

Dat verschilt per woning en hangt af van isolatie, aanvoertemperatuur, energieprijzen, aanschafkosten en subsidie. Met de stappen hierboven en uw eigen verbruik berekent u een betrouwbaarder getal dan een algemeen gemiddelde.

Is een warmtepomp rendabel in een oudere woning?

Soms wel, maar vaak pas na isoleren of het vervangen van radiatoren. Zonder die aanpassingen moet de pomp op een hogere temperatuur werken en daalt het rendement.

Heeft een warmtepomp onderhoud nodig?

Ja, periodiek onderhoud hoort bij een goed werkend systeem en vormt een vaste kostenpost in uw rekensom. Zo blijft het rendement op peil en de levensduur lang.